Przewóz bębnów z chemikaliami pomiędzy halami produkcyjnymi, transport DPPL z magazynu do produkcji, przemieszczanie odpadów niebezpiecznych pomiędzy wydziałami czy przewóz materiałów niebezpiecznych wózkami widłowymi, takie sytuacje występują każdego dnia w wielu zakładach. Bardzo często słyszę jedno stwierdzenie:

„To tylko transport wewnętrzny, więc ADR nas nie dotyczy.”

Oczywiście, jeśli transport odbywa się w całości poza terenami ogólnodostępnymi, to się zgodzę z tym stwierdzeniem. Jednakże zdarzają są sytuacje gdzie transport wewnątrzzakładowy z jednego magazynu/zakładu/wydziału do drugiego może podlegać ADR.

Na wstępie dodam jeszcze, że nawet jeśli przepisy ADR formalnie nie mają zastosowania, przedsiębiorca nadal odpowiada za bezpieczną organizację transportu i musi spełniać wymagania wynikające z innych przepisów. W tym artykule wyjaśniam, kiedy transport wewnętrzny nie podlega ADR, kiedy przepisy zaczynają obowiązywać oraz dlaczego warto stosować standardy ADR również wtedy, gdy nie są one wymagane przez prawo.

Kiedy transport wewnętrzny nie podlega ADR?

Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych przewiduje istotne wyłączenie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4) wspomnianej ustawy:

Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu towarów niebezpiecznych wykonywanego w całości w granicach obszaru niebędącego obszarem ogólnodostępnym.

.

Oznacza to, że transport realizowany wyłącznie po drogach wewnętrznych zakładu nie podlega przepisom ADR. Przykładami takich sytuacji są między innymi:

• przewóz beczek pomiędzy magazynem a halą produkcyjną,
• transport DPPL z magazynu do miejsca zużycia,
• przemieszczanie odpadów niebezpiecznych pomiędzy wydziałami zakładu,
• przewóz cysterny wyłącznie po drogach wewnętrznych przedsiębiorstwa,
• transport materiałów niebezpiecznych pomiędzy magazynami znajdującymi się na tym samym, zamkniętym terenie.

W takich przypadkach przedsiębiorca nie wykonuje przewozu drogowego w rozumieniu ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

ADR może nie obowiązuje, ale bezpieczeństwo nadal

To jeden z najważniejszych wniosków płynących z tego zagadnienia. Brak obowiązywania przepisów ADR nie oznacza, że przedsiębiorca może dowolnie organizować transport materiałów niebezpiecznych. Nadal zastosowanie mają przede wszystkim przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczną organizację transportu wewnątrzzakładowego, właściwie zaprojektować drogi transportowe, określić zasady ruchu pojazdów, zabezpieczyć przewożone ładunki oraz ograniczać ryzyko dla pracowników. W przypadku ręcznych prac transportowych należy również stosować przepisy dotyczące organizacji takich prac, oceny ryzyka zawodowego oraz szkolenia pracowników. Dotyczy to również transportu wykonywanego przy użyciu:

• wózków jezdniowych podnośnikowych,
• ciągników zakładowych,
• pojazdów ciężarowych poruszających się wyłącznie po terenie przedsiębiorstwa.

Towary niebezpieczne nadal mogą powodować pożar, wybuch, skażenie środowiska lub zagrożenie zdrowia pracowników. Dlatego sposób organizacji transportu powinien być dostosowany do rzeczywistych zagrożeń, a nie wyłącznie do tego, czy formalnie obowiązuje ADR.

Dlaczego mimo wszystko warto korzystać z wymogów ADR?

Umowa ADR powstała po to, aby ograniczać ryzyko związane z transportem materiałów niebezpiecznych. Z tego względu wiele jej rozwiązań warto stosować również podczas transportu wewnętrznego. W praktyce rekomendujemy między innymi:

• stosowanie odpowiednich opakowań przeznaczonych do przewożonych substancji,
• prawidłowe zabezpieczanie ładunku przed przemieszczaniem,
• oznakowanie opakowań i urządzeń transportowych
• opracowanie procedur postępowania na wypadek awarii,
• prowadzenie szkoleń dotyczących zagrożeń chemicznych oraz transportowych,
• organizowanie praktycznych ćwiczeń z reagowania na awarie i wycieki.

Takie działania często pozwalają uniknąć zdarzeń, które mogłyby doprowadzić do poważnych strat finansowych lub środowiskowych.

Kiedy ADR zaczynie obowiązywać?

Sytuacja zmienia się, gdy choć niewielka część przejazdu odbywa się po drodze ogólnodostępnej. Wyobraźmy sobie zakład składający się z dwóch części oddzielonych drogą publiczną. Materiały niebezpieczne są przewożone samochodem z jednego magazynu do drugiego. Choć odległość wynosi zaledwie kilkadziesiąt metrów, od momentu wyjazdu na drogę publiczną przedsiębiorca wykonuje przewóz podlegający przepisom ADR, oczywiście z uwzględnieniem ewentualnych wyłączeń przewidzianych w samej umowie ADR. To właśnie takie sytuacje bardzo często zaskakują przedsiębiorców podczas audytów.

Sam rozładunek również podlega przepisom ADR

Warto pamiętać, że transport nie kończy się w momencie wjazdu pojazdu na teren przedsiębiorstwa. Jeżeli samochód przyjeżdża z zewnątrz zgodnie z wymaganiami ADR, następnie na terenie zakładu wykonywany jest rozładunek, to czynność ta nadal stanowi element operacji transportowej. Oznacza to, że uczestnik przewozu występujący jako rozładowca nadal powinien realizować obowiązki określone w dziale 1.4 ADR. Do najważniejszych należą między innymi :

• sprawdzenie zgodności przewożonych towarów z dokumentacją,
• weryfikacja stanu opakowań, cystern lub kontenerów przed rozpoczęciem rozładunku,
• niedopuszczenie do rozładunku, jeżeli uszkodzenia mogą zagrażać bezpieczeństwu,
• prowadzenie rozładunku w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i środowiska.

Jest to myślę jeden z najczęściej pomijanych aspektów przepisów ADR. Wielu przedsiębiorców błędnie zakłada, że skoro rozładunek odbywa się na terenie zakładu, przepisy ADR automatycznie przestają obowiązywać.

A co z obowiązkiem wyznaczenia doradcy DGSA?

Sam transport prowadzony wyłącznie po drogach wewnętrznych przedsiębiorstwa nie oznacza jeszcze obowiązku wyznaczenia doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych. Nie należy jednak analizować wyłącznie transportu wewnętrznego. Jeżeli przedsiębiorstwo uczestniczy w przewozach ADR jako nadawca, pakujący, załadowca, napełniający, przewoźnik, rozładowca lub odbiorca, obowiązek wyznaczenia doradcy należy ocenić w odniesieniu do całej działalności przedsiębiorstwa. Dlatego każda firma powinna przeanalizować wszystkie realizowane procesy logistyczne, a nie tylko przewozy wykonywane na terenie własnego zakładu.

Najczęstsze błędy przedsiębiorców

Podczas audytów najczęściej spotykam się z następującymi sytuacjami:

• przekonanie, że skoro ADR nie obowiązuje, nie trzeba stosować żadnych zasad bezpieczeństwa,
• brak procedur dotyczących transportu materiałów niebezpiecznych pomiędzy wydziałami,
• niewłaściwe zabezpieczenie beczek i DPPL podczas transportu,
• brak wyposażenia do usuwania wycieków,
• brak szkoleń pracowników wykonujących transport wewnętrzny,
• nieuwzględnianie faktu, że nawet krótki przejazd drogą publiczną powoduje zastosowanie przepisów ADR,
• pomijanie obowiązków rozładowcy wynikających z działu 1.4 ADR.

Podsumowanie

Transport wewnętrzny bardzo często nie podlega przepisom ADR, jednak nie oznacza to braku obowiązków przedsiębiorcy. Nadal należy stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz organizować transport w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i środowiska.

Jednocześnie należy pamiętać, że nawet krótki przejazd drogą ogólnodostępną może spowodować konieczność stosowania wymagań ADR. Również czynności wykonywane podczas rozładunku mogą podlegać przepisom umowy ADR, mimo że odbywają się już na terenie przedsiębiorstwa. Dlatego każda firma wykorzystująca towary niebezpieczne powinna okresowo analizować swoje procesy logistyczne i upewniać się, czy zakres prowadzonej działalności nie powoduje powstania nowych obowiązków wynikających z przepisów.

Potrzebujesz wsparcia?

Jeżeli nie masz pewności, czy transport realizowany w Twoim przedsiębiorstwie podlega przepisom ADR, warto przeprowadzić analizę całego procesu logistycznego. W Pieńkowski Consulting pomagamy przedsiębiorcom ocenić obowiązki wynikające z ADR, opracowujemy procedury transportu wewnętrznego, prowadzimy audyty zgodności oraz szkolenia dla wszystkich uczestników przewozu towarów niebezpiecznych. Często już jedna analiza pozwala wykryć obszary wymagające poprawy i uniknąć kosztownych błędów podczas codziennej działalności lub kontroli organów nadzoru.