“Magazyn ADR” to jedno z najczęściej używanych określeń w odniesieniu do magazynu z towarami niebezpiecznymi. Czy rzeczywiście występuje w przepisach?

Bardzo często spotykam się z określeniem takim jak “magazyn ADR”. Posługują się nimi przedsiębiorcy, operatorzy logistyczni, czy dostawcy usług magazynowych. Problem polega na tym, że Umowa ADR nie dotyczy ogólnie rzecz ujmując magazynowania towarów niebezpiecznych.

Nie oznacza to jednak, że magazynowanie towarów niebezpiecznych nie podlega żadnym wymaganiom. Wręcz przeciwnie. Po prostu obowiązki wynikają z innych aktów prawnych niż sama Umowa ADR. Aby to zrozumieć, warto najpierw odpowiedzieć na pytanie, czego właściwie dotyczą przepisy ADR.

Czego dotyczą przepisy ADR?

Umowa ADR jest międzynarodową umową regulującą drogowy przewóz towarów niebezpiecznych. Jej przepisy opierają się na Przepisach Modelowych ONZ (UN Model Regulations), które stanowią podstawę światowego systemu transportu towarów niebezpiecznych. ADR ma za zadanie zapewnienić bezpieczeństwo podczas transportu drogowego, dlatego wymagania koncentrują się na czynnościach wykonywanych przed rozpoczęciem przewozu, w trakcie transportu oraz bezpośrednio po jego zakończeniu.

Do najważniejszych zagadnień regulowanych przez ADR należą między innymi:

• klasyfikacja towarów niebezpiecznych,
• dobór odpowiednich opakowań i urządzeń transportowych,
• pakowanie i napełnianie,
• oznakowanie sztuk przesyłek,
• sporządzanie dokumentacji przewozowej,
• wymagania dla pojazdów,
• obowiązki uczestników przewozu,
• załadunek, rozładunek i manipulowanie ładunkiem,
• szkolenia uczestników przewozu.

Jak można zauważyć, wszystkie te wymagania pozostają w bezpośrednim związku z operacją transportową.

Punkty styku magazynu z ADR

Jak wcześniej wspomniałęm, samo magazynowanie nie jest regulowane przez Umowę ADR , to bardzo wiele obowiązków powstaje właśnie na styku magazynu i transportu. Dotyczą one momentu przygotowania przesyłki do wysyłki.

Przykładowo magazyn (a raczej pracownicy i firma go obsługująca) może odpowiadać za:

• klasyfikację towaru niebezpiecznego,
• dobór właściwych opakowania,
• pakowanie przesyłek i ich oznakowania,
• przygotowania dokumentu przewozowego,
• kontrolę stanu opakowań,
• załadunek pojazdu,
• rozładunek przesyłek.

Ponieważ na tym etapie przedsiębiorstwo może występować już jako uczestnik przewozu ADR, np. jako nadawca, pakujący, załadowca lub rozładowca (zgodnie z działem 1.4 ADR). Wówczas zastosowanie mają przepisy m.in. części 1, 2, 3, 4, 5 i 7 ADR, określające obowiązki poszczególnych uczestników przewozu oraz wymogi dot. przewozu. Można więc powiedzieć, że ADR “wchodzi do magazynu” tylko w takim zakresie, w jakim wykonywane czynności pozostają związane z transportem drogowym.

Czy samo magazynowanie podlega pod przepisy ADR?

Nie. Jeżeli towary niebezpieczne są wyłącznie składowane lub magazynowane, a nie są przygotowywane do przewozu ani nie uczestniczą w operacji transportowej, zastosowanie mają przede wszystkim inne przepisy. Dlatego określenie „magazyn ADR” należy traktować jako nazwę potoczną, a nie pojęcie funkcjonujące w przepisach. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca nie ma żadnych obowiązków, wręcz przeciwnie!

Jakie przepisy regulują magazynowanie, składowanie czy przechowywanie towarów niebezpiecznych?

tak naprawdę magazynowanie (ale również składowanie i przechowywanie) towarów niebezpiecznych może podlegać wielu różnym aktom prawnym, w zależności od rodzaju działalności, właściwości substancji i mieszanin niebezpiecznych oraz ilości magazynowanych materiałów. Dodatkowo jeśli przedsiębiorstwo oprócz magazynu posiada jeszcze miejsca stosowania takich chemikaliów lub zakład produkcyjny, to “paleta” regulacji robi się naprawdę szeroka.

Najczęściej zastosowanie znajdują między innymi:

Kodeks pracy

Nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz odpowiedniej organizacji stanowisk pracy.

Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

Określa m.in. wymagania dotyczące składowania substancji i mieszanin niebezpiecznych, organizacji magazynów, wentylacji, zabezpieczenia przed wyciekami, używania opakowań, obowiązków informacyjnych oraz ochrony pracowników.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 CLP oraz Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady REACH

Regulują klasyfikację, oznakowanie i pakowanie substancji chemicznych, a także obowiązki związane z ich bezpiecznym stosowaniem i udostępnianiem informacji o zagrożeniach.

Ustawa o substancjach chemicznych i ich mieszaninach

Stanowi podstawę krajowego systemu zarządzania substancjami chemicznymi- wdraża wymagania wynikające z przepisów unijnych.

Przepisy dotyczące oznakowania miejsc przechowywania substancji stwarzających zagrożenie

Obejmują wymagania dotyczące oznaczania pojemników, instalacji, rurociągów oraz miejsc przechowywania substancji niebezpiecznych odpowiednimi znakami bezpieczeństwa. Mowa tutaj o rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie.

Przepisy przeciwpożarowe

W wielu przypadkach magazynowanie, składowanie, czy przechowywanie materiałów niebezpiecznych wiąże się z koniecznością spełnienia wymagań wynikających z przepisów ochrony przeciwpożarowej, dotyczących m.in. stref pożarowych, wyposażenia przeciwpożarowego czy warunków składowania.

Dyrektywa SEVESO III (i ustawa Prawo ochrony środowiska)

Jeżeli ilości magazynowanych substancji przekroczą określone wartości progowe, przedsiębiorstwo może zostać zakwalifikowane jako zakład o zwiększonym (ZZR) lub dużym ryzyku (ZDR), co wiąże się z dodatkowymi obowiązkami w zakresie zapobiegania poważnym awariom przemysłowym.

Przepisy ATEX

Znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie podczas magazynowania lub stosowania substancji mogą powstawać atmosfery wybuchowe.

Przepisy dotyczące gospodarki odpadami

Jeżeli magazynowane materiały stanowią odpady niebezpieczne, zastosowanie mają również przepisy ustawy o odpadach oraz akty wykonawcze regulujące sposób ich magazynowania i transportu.

Podsumowanie

Choć określenie „magazyn ADR” jest powszechnie używane w praktyce, nie występuje ono w przepisach Umowy ADR. Sama umowa reguluje wyłącznie transport drogowy towarów niebezpiecznych oraz czynności bezpośrednio związane z przewozem, takie jak klasyfikacja, pakowanie, oznakowanie, dokumentacja, załadunek czy rozładunek. Natomiast magazynowanie i składowanie substancji niebezpiecznych podlega wielu innym regulacjom, obejmującym m.in. przepisy BHP, ochrony przeciwpożarowej, ATEX, gospodarki odpadami czy dyrektywy SEVESO.

Zrozumienie granicy pomiędzy przepisami transportowymi a regulacjami dotyczącymi bezpiecznego magazynowania pozwala właściwie zaplanować obowiązki przedsiębiorcy i uniknąć błędnego przekonania, że wystarczy spełnić wymagania ADR, aby zapewnić pełną zgodność z przepisami.