Projekt zmian do ADR 2027 – wybrane modyfikacje, które mogą mieć znaczenie praktyczne

Przepisy ADR są aktualizowane cyklicznie, a kolejna duża nowelizacja ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Projekt zmian został zebrany w dokumencie ECE/TRANS/WP.15/274, który zawiera skonsolidowaną listę poprawek przyjętych przez grupę roboczą ONZ ds. transportu towarów niebezpiecznych podczas kilku kolejnych sesji.

To ważne zastrzeżenie na wstępie: nie jest to jeszcze omówienie całego ADR 2027, lecz przegląd wybranych zmian z projektu nowelizacji. Sam dokument obejmuje korekty w wielu rozdziałach – od definicji, przez klasyfikację, tabele 3.2, przepisy szczególne, pakowanie, oznakowanie, aż po wymagania techniczne dla zbiorników, pojazdów i szkoleń.

Dokument ECE/TRANS/WP.15/274 będący podstawą opracowania można znaleźć na stronie:
ADR 2025 – Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road | UNECE

W tym wpisie zatrzymuję się m.in. przy następujących zmianach:

• nowych numerach UN w tabeli 3.2,
• nowych special provisions 679 i 680,
• zmianach w wybranych instrukcjach pakowania z 4.1.4.1,
• nowym przepisie 5.2.1.9.3,
• nowym podrozdziale 5.3.5.

ADR 2027–2029 – dlaczego już teraz warto śledzić projekt zmian?

Choć formalne wejście w życie planowane jest na 1 stycznia 2027 r., to z praktycznego punktu widzenia firmy uczestniczące w przewozie towarów niebezpiecznych powinny analizować projekt wcześniej. Dokument wskazuje nie tylko nowe wymagania, ale także kierunek zmian regulacyjnych: większą uwagę poświęca się bateriom, jednostkom transportowym z zainstalowanymi źródłami energii, doprecyzowaniu zasad oznakowania oraz bardziej precyzyjnemu powiązaniu dokumentacji z warunkami przewozu.

W projekcie widać też klasyczny dla ADR mechanizm: część zmian jest merytorycznie istotna, a część ma charakter redakcyjny, porządkujący lub doprecyzowujący. To nie znaczy jednak, że zmiany „kosmetyczne” można zlekceważyć – często to właśnie one wpływają na dokumentację, instrukcje robocze i praktykę kontroli.

Nowe numery UN w rozdziale 3.2 ADR

Jednym z najbardziej widocznych elementów projektu ADR 2027 są zmiany w tabeli A rozdziału 3.2, w tym dodanie nowych pozycji UN oraz korekty w już istniejących wpisach.

Nowe pozycje UN

W projekcie pojawia się sześć nowych wpisów:

• UN 2348 – BUTYL ACRYLATES, STABILIZED
• UN 2862 – VANADIUM PENTOXIDE
• UN 3561 – CHLOROPHENOLS, CORROSIVE, TOXIC, SOLID, N.O.S.
• UN 3562 – CHLOROPHENOLS, CORROSIVE, SOLID, N.O.S.
• UN 3563 – LITHIUM METAL BATTERIES INSTALLED IN CARGO TRANSPORT UNIT
• UN 3564 – SODIUM ION BATTERIES INSTALLED IN CARGO TRANSPORT UNIT

Już sam dobór tych pozycji pokazuje dwa wyraźne kierunki zmian.

Pierwszy kierunek zmian dotyczy dalszego doprecyzowania klasyfikacji określonych substancji chemicznych, takich jak akrylan butylu, pięciotlenek wanadu oraz chlorofenole. Akrylan butylu jest ważnym monomerem wykorzystywanym przede wszystkim w przemyśle chemicznym do produkcji polimerów i kopolimerów stosowanych m.in. w farbach, lakierach, klejach oraz materiałach powłokowych. Pięciotlenek wanadu znajduje zastosowanie głównie jako katalizator w procesach chemicznych, np. w produkcji kwasu siarkowego, a także w metalurgii i przemyśle materiałowym. Z kolei chlorofenole to grupa związków aromatycznych wykorzystywanych m.in. w produkcji środków biobójczych, konserwantów do drewna, pestycydów oraz jako półprodukty w syntezie chemicznej. Z punktu widzenia transportu towarów niebezpiecznych ich właściwości fizykochemiczne oraz toksyczność powodują konieczność precyzyjnego określenia warunków przewozu, pakowania i oznakowania w przepisach ADR.

Drugi kierunek to rozwój regulacji dotyczących baterii, zwłaszcza baterii instalowanych bezpośrednio w jednostkach transportowych. W projekcie doprecyzowano już istniejące wpisy, np. UN 3536 ma otrzymać brzmienie „LITHIUM ION BATTERIES INSTALLED IN CARGO TRANSPORT UNIT”, a obok niego pojawiają się właśnie nowe UN 3563 i UN 3564 dla baterii litowo-metalowych i sodowo-jonowych zainstalowanych w jednostce transportowej.

Dlaczego te nowe UN są ważne?

Nie jest to jedynie proste „rozszerzenie tabeli”. Z punktu widzenia praktyki zmiany pokazują dwa wyraźne kierunki rozwoju przepisów ADR. Z jednej strony wprowadzane są nowe numery UN dla określonych substancji chemicznych, takich jak m.in. akrylan butylu czy chlorofenole, co ma na celu bardziej precyzyjne dopasowanie klasyfikacji transportowej do ich właściwości fizykochemicznych i zagrożeń. Z drugiej strony ADR coraz wyraźniej porządkuje przypadki, w których źródło energii nie jest przewożone jako oddzielny towar, lecz stanowi element jednostki transportowej. Dotyczy to w szczególności baterii instalowanych bezpośrednio w jednostkach transportowych cargo. Za tym podejściem idą dalsze konsekwencje regulacyjne, m.in. w zakresie oznakowania jednostek transportowych, stosowania tablic barwy pomarańczowej oraz przepisów szczególnych. Widać to choćby w zmianach w rozdziale 5.3 ADR, gdzie dla UN 3536, 3563 i 3564 przewidziano dodatkowe wymagania dotyczące umieszczania tablic barwy pomarańczowej na bokach jednostki transportowej cargo.

Inne korekty w tabeli 3.2

Poza nowymi numerami UN projekt zawiera również wiele zmian w już istniejących pozycjach. Dla przykładu:

• do UN 1066 dodano przepis szczególny 679,
• do UN 3090, 3091, 3480, 3481, 3551 i 3552 dodano SP 680,
• do UN 3480, 3481, 3551 i 3552 dodano również SP 410,
• zmieniono opisy i przypisania dla kilku pozycji gazowych, m.in. UN 1040, 1041 i 3300, gdzie zmieniają się kody klasyfikacyjne i zagrożenia dodatkowe,
• dla UN 3082 dodano SP 413.

To pokazuje, że tabela 3.2 nie została jedynie „uzupełniona”, ale miejscami realnie przebudowana.

Nowe przepisy szczególne 679 i 680 w rozdziale 3.3

Przepis szczególny 679 – wodór, azot i cel techniczny przewozu

Nowy przepis szczególny 679 dotyczy naczyń ciśnieniowych zgodnych z EN 17339, przeznaczonych do przewozu UN 1049 (wodór sprężony), będą mogły być transportowane napełnione UN 1066 AZOT SPRĘŻONY w celu montażu, okresowej kontroli, konserwacji lub unieszkodliwienia, przy ciśnieniu wewnętrznym zapewniającym podparcie wykładziny naczynia ciśnieniowego. Ciśnienie to nie może przekraczać niższej z następujących wartości: 10% ciśnienia roboczego lub 20 bar

Podobnie pojazdy-baterie oraz MEGC przeznaczone do przewozu UN 1049 WODÓR SPRĘŻONY, zawierające naczynia ciśnieniowe zatwierdzone zgodnie z normą EN 17339, będą mogły być transportowane napełnione UN 1066 AZOT SPRĘŻONY w celu pierwszego napełnienia, okresowej kontroli, konserwacji lub unieszkodliwienia, przy ciśnieniu wewnętrznym zapewniającym podparcie wykładziny naczyń ciśnieniowych. Ciśnienie to nie może przekraczać niższej z następujących wartości: 10% ciśnienia roboczego lub 20 bar.

Co to oznacza praktycznie?

ozwiązanie to ma przede wszystkim charakter techniczny i eksploatacyjny. Nie dotyczy ono standardowego przewozu azotu jako alternatywy dla wodoru, lecz umożliwia bezpieczny transport naczyń ciśnieniowych przeznaczonych do przewozu wodoru, wypełnionych azotem w celu utrzymania odpowiedniego ciśnienia podpierającego wkładkę naczynia. Takie podejście pozwala zachować integralność konstrukcyjną zbiorników podczas operacji takich jak montaż, pierwsze napełnienie, okresowa kontrola, czynności serwisowe czy przygotowanie do unieszkodliwienia. W praktyce przepis ten będzie szczególnie istotny dla podmiotów zajmujących się serwisem instalacji, badaniami okresowymi naczyń ciśnieniowych oraz przygotowaniem pojazdów-baterii lub MEGC do eksploatacji.

Przepis szczególny 680 – nowe obowiązki informacyjne dla nadawcy

Drugi z nowych przepisów szczególnych 680, które przeanalizowałem, ma duże znaczenie organizacyjne. Zgodnie z projektem, jeżeli opakowanie zostało zaprojektowane do stosowania i przewozu w warunkach określonych w instrukcji pakowania P911 albo w LP906, to nadawca ma przekazać załadowcy i przewoźnikowi opis warunków otoczenia, w których takie opakowanie może być używane i przewożone. Opis ten ma być dołączony do dokumentu przewozowego.

Dlaczego to istotne?

To przepis, który wzmacnia odpowiedzialność nadawcy za praktyczne przekazanie wiedzy o ograniczeniach opakowania. Nie wystarczy już samo dobranie właściwego opakowania, trzeba jeszcze zapewnić, aby uczestnicy operacji transportowej wiedzieli, w jakich warunkach to rozwiązanie pozostaje zgodne z ADR.

Zmiany w instrukcjach pakowania 4.1.4.1 – głównie doprecyzowania, ale nie tylko

W projekcie ADR 2027 widać również serię zmian w instrukcjach pakowania z punktu 4.1.4.1. W znacznej części są to korekty redakcyjne, techniczne albo doprecyzowujące, ale kilka z nich ma znaczenie praktyczne dla firm przygotowujących przesyłki.

W których instrukcjach pakowania zaplanowano zmiany?

W analizowanym fragmencie dokumentu widać zmiany m.in. w następujących instrukcjach:

• P001
• P002
• P130
• P200
• P410
• P520
• P903
• P907
• P908
• P910
• P911.

Dodatkowo projekt obejmuje też zmiany w instrukcjach dla dużych opakowań i DPPLi, np. IBC04, IBC05, IBC520, LP02, LP903 i LP906.

Przykłady zmian

P520

W instrukcji P520 zmieniono treść PP95, w lit. (b) dodano na końcu wartość „or 24 ± 2.4 g/l”. Sama korekta wygląda na niewielką, ale ma znaczenie dla stosowania tej instrukcji w praktyce, zwłaszcza tam, gdzie liczy się ścisłe odwołanie do parametrów technicznych.

P911

W instrukcji P911 w ust. (2), w pierwszym zdaniu, przed słowem „specified” dodano „approved or”. To pozornie drobna zmiana, ale w połączeniu z nowym przepiem szczególnym 680 nabiera znaczenia, bo właśnie do P911 (2) odwołuje się nowy obowiązek przekazania opisu warunków otoczenia.

P200

W P200 dodano nowe odniesienie do normy EN 14140, a także zaktualizowano klasyfikacyjne odniesienia w tabeli 2 dla UN 1040, 1041 i 3300. To wpisuje się w szerszy pakiet zmian dotyczących gazów i kodów klasyfikacyjnych.

P002 i P410

W instrukcjach P002 i P410 dodano dodatkowe wymaganie: jeżeli substancja stała może podczas przewozu przejść w stan ciekły, należy stosować odniesienie do 4.1.3.4. To przykład zmiany, która może mieć realny wpływ na dobór opakowania.

P907

W P907 dodano nowy wymóg, zgodnie z którym ogniwa i baterie mają być chronione przed uszkodzeniem i zwarciem, a artykuł ma być wyposażony w skuteczny środek zapobiegający przypadkowemu uruchomieniu. To bardzo praktyczna zmiana z punktu widzenia bezpieczeństwa przewozu.

P001 i P130

W P001 pojawia się nowy PP98 dla UN 2029, a w P130 nowy PP100 dla UN 0012 i 0014, dopuszczający, mimo wymagań 4.1.5.11, pakowanie artykułów bez wewnętrznego wyłożenia, elementów mocujących, powłoki lub wykładziny do metalowych opakowań zewnętrznych.

P903, P908, P910

W P903 zmieniono początek ust. (2) z „In addition” na „Alternatively”, natomiast w P908 i P910 projekt wskazuje zmiany, które nie dotyczą angielskiej wersji językowej dokumentu.

Co z tego wynika dla firm?

Najkrócej: choć wiele zmian jest „kosmetycznych”, to firmy korzystające z własnych instrukcji roboczych, checklist pakowania i wzorów dokumentów powinny je po wejściu ADR 2027 po prostu przejrzeć. Właśnie drobne doprecyzowania najczęściej umykają w praktyce.

Nowy przepis 5.2.1.9.3 – znak dla baterii i nalepki na tej samej powierzchni opakowania

Jedną z ciekawszych zmian w rozdziale 5.2 jest dodanie nowego przepisu 5.2.1.9.3. Zgodnie z projektem, gdy wymagane są jednocześnie:

• znak dla baterii oraz
• nalepki zgodne z 5.2.2.2, inne niż wzór 9A,

to znak baterii ma być umieszczony na tej samej powierzchni opakowania co nalepki, jeżeli wymiary opakowania na to pozwalają.

Dlaczego to jest ważne?

To przepis doprecyzowujący, ale bardzo praktyczny. Ogranicza sytuacje, w których oznakowanie jest formalnie obecne, ale rozproszone po różnych ściankach opakowania i przez to mniej czytelne dla uczestników przewozu albo organów kontrolnych. Z perspektywy nadawcy i pakującego oznacza to konieczność zwrócenia większej uwagi na układ oznaczeń, a nie tylko sam fakt ich naniesienia.

W tym samym obszarze doprecyzowano też 5.2.1.9.2, wskazując, że jeżeli urządzenie zawiera jedną lub więcej baterii guzikowych oprócz innych ogniw lub baterii, to nie ma obowiązku umieszczania na znaku dla baterii litowych i sodowo-jonowych numeru UN odnoszącego się do tych baterii guzikowych. To również jest zmiana porządkująca.

Nowy podrozdział 5.3.5 – orange band dla extra-large tank-containers

Projekt przewiduje również nowe brzmienie 5.3.5, zatytułowanego “Orange band” (taśma pomarańczowa?). Zgodnie z projektem, duże kontenery-cysterny przeznaczone do przewozu gazów skroplonych, schłodzonych skroplonych albo rozpuszczonych mają być oznakowane ciągłym, pomarańczowym, nieodblaskowym pasem o szerokości około 30 cm.

Powiązana z tym zmiana pojawia się także w 6.8.4 e), TM6, gdzie wprost zapisano, że “extra-large tank-containers shall bear an orange band in accordance with 5.3.5.”

Co to oznacza praktycznie?

To nie jest zmiana „dla wszystkich”, ale dla tych podmiotów, które korzystają z takich zbiorników, będzie istotna. Mamy tu do czynienia z wyraźnym, dodatkowym wyróżnieniem pewnej kategorii jednostek. Z perspektywy praktycznej oznacza to konieczność sprawdzenia:

• czy dany kontener wchodzi w tę kategorię,
• czy oznakowanie zostało wykonane zgodnie z nowym opisem,
• czy spójne są z tym wewnętrzne instrukcje i wymagania dla operatorów.

Dodatkowe zmiany wokół baterii i oznakowania jednostek transportowych

Jeżeli już mówimy o bateriach, warto dodać jeszcze jedną rzecz. W przepisie 5.3.2.1.4 projekt przewiduje, że tablice barwy pomarańczowej mają być umieszczane również na obu bokach jednostek transportowych cargo, w których zainstalowane są baterie litowe lub sodowo-jonowe przypisane do UN 3536, 3563 i 3564, z wyjątkiem przypadków objętych 1.1.3.6. Jednocześnie odpowiednio zmieniono też 5.3.2.1.6.

To pokazuje, że nowe numery UN z rozdziału 3.2 nie są zmianą „oderwaną”, tylko elementem większego pakietu zmian dotyczących klasyfikacji, oznakowania i organizacji przewozu dla nowoczesnych systemów bateryjnych.

Czy to są wszystkie zmiany w ADR 2027?

Nie. I to warto podkreślić bardzo wyraźnie.

W tym wpisie omówiono tylko wybrane zmiany z projektu ADR 2027–2029. Sam dokument obejmuje znacznie szerszy zakres modyfikacji, m.in.:

• przepisy przejściowe,
• nowe i zmienione definicje,
• zmiany w klasyfikacji,
• korekty w instrukcjach,
• nowe rozwiązania w szkoleniach ADR, w tym szkolenia zdalne i e-learning w określonym zakresie,
• zmiany techniczne dotyczące cystern, MEGC, pojazdów-baterii itp.

Dlatego ten artykuł warto traktować jako przegląd wybranych planowanych zmian, a nie pełne kompendium ADR 2027.

Podsumowanie

Projekt ADR 2027–2029 pokazuje kilka wyraźnych tendencji. Po pierwsze, rośnie znaczenie regulacji dotyczących baterii i jednostek transportowych wyposażonych w źródła energii. Po drugie, doprecyzowywane są obowiązki nadawcy w zakresie informacji przekazywanych wraz z dokumentacją. Po trzecie, nawet zmiany pozornie techniczne czy korekty w instrukcjach pakowania, mogą mieć realne znaczenie dla zgodności operacyjnej.

Dla firm uczestniczących w przewozie towarów niebezpiecznych najlepszym rozwiązaniem jest już teraz:

• śledzić projekt zmian,
• identyfikować obszary, które dotyczą ich działalności,
• przygotować się do aktualizacji procedur, oznakowania, pakowania i dokumentacji przed wejściem ADR 2027 w życie.