Od 24 czerwca 2026 r. obowiązuje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie formularza listy kontrolnej i formularza protokołu kontroli (Dz.U. 2026 poz. 751). Nowelizacja dostosowuje polskie przepisy do zmian wynikających z prawa Unii Europejskiej i wprowadza nowy wzór listy kontrolnej stosowanej podczas drogowych kontroli przewozu towarów niebezpiecznych.

Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że zmiana dotyczy wyłącznie organów kontrolnych. W praktyce jednak nowe przepisy są bardzo istotne również dla przedsiębiorców uczestniczących w przewozie towarów niebezpiecznych nie tylko przewoźników, ale także m.in. dla nadawców, pakujących, załadowców.

Co zmienia rozporządzenie?

Nowelizacja zastępuje dotychczasowy wzór formularza listy kontrolnej oraz wprowadza nową Część C, zawierającą trzystopniową klasyfikację naruszeń przepisów ADR według kategorii ryzyka. Formularz stosowany podczas kontroli drogowych został dostosowany do wymagań wynikających z przepisów unijnych i od 24 czerwca 2026 r. jest obowiązkowy podczas dokumentowania kontroli przewozu towarów niebezpiecznych.

Najważniejszą zmianą nie jest jednak sam wygląd formularza, lecz sposób kwalifikowania stwierdzonych naruszeń.

Trzy kategorie ryzyka naruszeń ADR

Nowa część formularza dzieli naruszenia na trzy kategorie ryzyka.

Kategoria I

Obejmuje naruszenia stwarzające wysokie ryzyko śmierci, ciężkich obrażeń lub znacznych szkód dla środowiska.

W przypadku stwierdzenia takich naruszeń podczas kontroli drogowej organy kontrolne mogą zastosować natychmiastowe środki, w tym unieruchomienie pojazdu do czasu usunięcia nieprawidłowości.

Kategoria II

Są to naruszenia powodujące zagrożenie dla bezpieczeństwa transportu, jednak niewymagające natychmiastowego wyłączenia pojazdu z ruchu.

Nieprawidłowości powinny zostać usunięte podczas kontroli lub najpóźniej po zakończeniu bieżącej operacji transportowej.

Kategoria III

Do tej grupy zaliczono przede wszystkim uchybienia formalne, które nie powodują bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa przewozu.

Nie oznacza to jednak, że można je lekceważyć. Nadal mogą skutkować konsekwencjami administracyjnymi, a ich powtarzalność może świadczyć o niewłaściwej organizacji przewozu.

To nie jest tylko lista dla ITD

Wielu przedsiębiorców wychodzi z założenia, że formularz listy kontrolnej jest dokumentem wykorzystywanym wyłącznie przez Inspekcję Transportu Drogowego.

To błędne podejście.

W praktyce nowa lista kontrolna pokazuje dokładnie, jakie elementy będą weryfikowane podczas kontroli drogowej, dlatego może stanowić jedno z najlepszych narzędzi do przeprowadzania wewnętrznych audytów zgodności z przepisami ADR.

Dzięki niej przedsiębiorca może wcześniej sprawdzić, czy jego organizacja spełnia wymagania dotyczące m.in.:

• dokumentacji przewozowej,
• oznakowania sztuk przesyłek i pojazdów,
• wyposażenia jednostki transportowej,
• kwalifikacji kierowców,
• zabezpieczenia ładunku,
• zgodności przewozu z wymaganiami ADR.

Ważna informacja dla nadawców, pakujących i załadowców

Warto podkreślić, że choć kontrola odbywa się na drodze, znaczna część sprawdzanych elementów dotyczy obowiązków innych uczestników przewozu niż przewoźnik.

Nieprawidłowa klasyfikacja towaru, błędne oznakowanie sztuki przesyłki, niewłaściwy dobór opakowania czy błędy w dokumentacji przewozowej bardzo często wynikają z działań lub zaniechań nadawcy, pakującego albo załadowcy.

Dlatego przedsiębiorstwa uczestniczące w przygotowaniu przesyłek ADR również powinny traktować nową listę kontrolną jako praktyczne narzędzie do weryfikacji własnych procedur.

Kontrola w przedsiębiorstwie wygląda nieco inaczej

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt.

Rozporządzenie odnosi się przede wszystkim do kontroli drogowych, natomiast w przypadku kontroli prowadzonych na terenie przedsiębiorstwa zazwyczaj stosuje się inne odpowiednie środki, dostosowane do charakteru stwierdzonych naruszeń. Oznacza to, że sposób reagowania organów kontrolnych może różnić się od działań podejmowanych podczas kontroli pojazdu na drodze.

Jak wykorzystać nowe przepisy w praktyce?

Z punktu widzenia przedsiębiorcy najlepszym rozwiązaniem jest potraktowanie nowej listy kontrolnej jako gotowej checklisty zgodności z ADR.

Regularne przeprowadzanie wewnętrznych audytów według kryteriów stosowanych przez organy kontrolne pozwala:

• wykryć nieprawidłowości przed kontrolą,
• ograniczyć ryzyko kar administracyjnych,
• zwiększyć bezpieczeństwo przewozów,
• uporządkować obowiązki poszczególnych uczestników procesu transportowego.

To szczególnie istotne dla przedsiębiorstw, które regularnie nadają, pakują lub ładują towary niebezpieczne, ponieważ wiele obowiązków wynikających z ADR powstaje jeszcze przed wyjazdem pojazdu na drogę.

Podsumowanie

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2026 r. nie wprowadza nowych obowiązków wynikających z samej Umowy ADR, ale zmienia sposób dokumentowania kontroli oraz klasyfikowania stwierdzonych naruszeń. W praktyce oznacza to bardziej ujednolicone podejście organów kontrolnych i jeszcze większy nacisk na ocenę ryzyka związanego z poszczególnymi nieprawidłowościami.

Dla przedsiębiorców nowa lista kontrolna powinna być przede wszystkim praktycznym narzędziem do samokontroli. Pozwala spojrzeć na przewóz towarów niebezpiecznych oczami organu kontrolnego i odpowiednio wcześniej wyeliminować błędy, które mogłyby skutkować sankcjami podczas kontroli drogowej lub kontroli prowadzonej w przedsiębiorstwie.